Blokcheyn texnologiyasi
Kelajak texnologiyasi haqida hamma bilishi kerak bo'lgan asosiy ma'lumotlar
Blokcheyn nima?
Blokcheyn — bu markazlashtirilmagan, taqsimlangan ma'lumotlar bazasi texnologiyasi. U ma'lumotlarni "bloklar" ko'rinishida saqlaydi va har bir blok oldingi blokga kriptografik usullar bilan bog'langan. Bu zanjir (chain) hosil qiladi — shuning uchun "blokcheyn" (block + chain) deb ataladi.
Blokcheyn qanday ishlaydi?
Tranzaksiya
Foydalanuvchi tranzaksiya yuboradi (masalan, kriptovalyuta o'tkazish)
Tekshirish
Tarmoqdagi kompyuterlar tranzaksiyani tekshiradi
Blok yaratish
Tasdiqlangan tranzaksiyalar blokga qo'shiladi
Zanjirga qo'shish
Blok zanjirga qo'shiladi va o'zgartirib bo'lmaydi
Blokcheynning afzalliklari
Nima uchun blokcheyn texnologiyasi muhim?
Xavfsizlik
Blokcheyn ma'lumotlarni kriptografik usullar bilan himoya qiladi. Har bir blok oldingi blokga bog'langan va o'zgartirib bo'lmaydi.
Markazsizlashtirish
Ma'lumotlar bitta serverda emas, minglab kompyuterlarda saqlanadi. Bu tizimni buzishni deyarli imkonsiz qiladi.
Shaffoflik
Barcha tranzaksiyalar ochiq va tekshirish mumkin. Har kim blokcheynda nima bo'layotganini ko'rishi mumkin.
Tezlik
An'anaviy bank operatsiyalaridan farqli, kriptovalyuta tranzaksiyalari bir necha daqiqada amalga oshiriladi.
Globallik
Dunyo bo'ylab istalgan kishiga pul yuborish mumkin. Geografik chegaralar to'siq emas.
Vositachilarsiz
Banklar va boshqa moliyaviy institutlarsiz to'g'ridan-to'g'ri operatsiyalar amalga oshirish mumkin.
Blokcheyn qayerlarda ishlatiladi?
Real hayotda blokcheyn texnologiyasining qo'llanilishi
Kriptovalyutalar
Bitcoin, Ethereum va boshqa raqamli pullar blokcheyn asosida ishlaydi.
Smart kontraktlar
Shartlar bajarilganda avtomatik ishga tushadigan dasturlar. Masalan, to'lov shartlari.
NFT (Noyob tokenlar)
Raqamli san'at, o'yinlar va boshqa noyob aktivlarni saqlash va sotish.
Ta'minot zanjiri
Mahsulotlarning ishlab chiqarishdan iste'molchigacha yo'lini kuzatish.
Ovoz berish tizimlari
Xavfsiz va shaffof elektron ovoz berish tizimlari yaratish.
Shaxsni tasdiqlash
Raqamli identifikatsiya va hujjatlarni himoya qilish.
Kriptovalyutalar
Kriptovalyutalar blokcheyn texnologiyasining eng mashhur qo'llanilishi. Ular raqamli pul bo'lib, markaziy bank yoki hukumat nazoratisiz ishlaydi.
Bitcoin (BTC)
2009-yilda yaratilgan birinchi kriptovalyuta. "Raqamli oltin" deb ham ataladi. Eng katta bozor kapitalizatsiyasiga ega.
Ethereum (ETH)
Smart kontraktlar va dApps (markazlashmagan ilovalar) uchun platforma. DeFi va NFT ekotizimining asosi.
Stablecoinlar
USDT, USDC kabi AQSh dollariga bog'langan kriptovalyutalar. Narxi barqaror bo'lib, savdo va to'lovlar uchun qulay.
Muhim eslatma
Kriptovalyuta investitsiyalari yuqori xavfli hisoblanadi. Narxlar juda tez o'zgarishi mumkin. Faqat yo'qotishga tayyor bo'lgan mablag'ingizni investitsiya qiling. Bu sayt moliyaviy maslahat bermaydi. Investitsiya qarorlarini qabul qilishdan oldin mutaxassisga murojaat qiling.